Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng được sử dụng rộng rãi trong quảng cáo và sản xuất nội dung, các cuộc thảo luận về AI thường xoay quanh năng suất, khả năng sáng tạo hay nguy cơ thay thế con người. Tuy nhiên, một vấn đề khác đang dần được chú ý nhiều hơn: những thiên lệch vốn tồn tại trong dữ liệu huấn luyện có thể được AI tái tạo và khuếch đại ở quy mô lớn. Điều này đồng nghĩa với việc những nhóm cộng đồng vốn đã ít được đại diện trong truyền thông có nguy cơ tiếp tục bị bỏ quên trong các nội dung do AI tạo ra.
Người khuyết tật là một trong những nhóm đối tượng đang đối mặt với thách thức đó. Khi các mô hình AI học từ kho dữ liệu phản ánh những khuôn mẫu và định kiến của xã hội trong quá khứ, những hình ảnh, câu chuyện hay nhân vật được tạo ra cũng có thể vô tình loại bỏ sự hiện diện của người khuyết tật. Trong bối cảnh AI đang trở thành một phần quan trọng của quy trình sáng tạo, câu hỏi đặt ra không chỉ là AI có thể tạo ra nội dung nhanh đến đâu, mà còn là AI đang đại diện cho ai và bỏ sót ai.
Xuất phát từ thực tế này, công ty sáng tạo Thinkerbell đã hợp tác cùng tổ chức Inclusively Made và agency truyền thông Atomic 212° để ra mắt Inclusivelymade.ai - một nền tảng AI được thiết kế nhằm giảm thiểu thiên lệch liên quan đến người khuyết tật và thúc đẩy tính hòa nhập ngay từ những bước đầu tiên của quá trình sáng tạo nội dung.
Ý tưởng cốt lõi của chiến dịch xuất phát từ nhận định rằng AI tạo sinh đang ngày càng được sử dụng phổ biến trong phát triển quảng cáo, điện ảnh và các hoạt động kể chuyện bằng hình ảnh. Tuy nhiên, nếu các mô hình này tiếp tục vận hành trên những nguồn dữ liệu thiếu đa dạng, ngành sáng tạo có thể đối mặt với nguy cơ đồng nhất hóa nội dung và tự động hóa sự loại trừ đối với những nhóm cộng đồng vốn đã ít được đại diện.
Để giải quyết vấn đề từ gốc, Inclusivelymade.ai được tích hợp trực tiếp vào quy trình sáng tạo. Nền tảng kế thừa hệ thống tiêu chuẩn chứng nhận của Inclusively Made và bổ sung nhiều công cụ hỗ trợ như kiểm tra các biểu hiện mang tính đại diện hình thức (tokenism), hướng dẫn về khả năng tiếp cận, tiêu chuẩn casting hòa nhập cũng như các checklist dành cho quá trình sản xuất. Thay vì sửa chữa hoặc bổ sung yếu tố hòa nhập ở giai đoạn cuối, nền tảng hướng tới việc giúp các nhà sáng tạo cân nhắc sự hiện diện của người khuyết tật ngay từ lúc hình thành ý tưởng.
Inclusivelymade.ai được mở cho nhiều nhóm người dùng khác nhau, bao gồm creative, storyteller, producer và client. Theo đội ngũ phát triển, việc đưa các tiêu chí hòa nhập vào ngay trong quá trình viết prompt có thể giúp giảm thiểu nguy cơ bỏ sót người khuyết tật trong các ý tưởng, hình ảnh hoặc câu chuyện được AI tạo ra.
Ông Paul Nunnari, CEO của Inclusively Made, cho biết:
“AI sẽ không biến mất và hiện đang được sử dụng rộng rãi trong ngành quảng cáo. Vì vậy, chúng tôi muốn đảm bảo rằng khi các creative viết prompt, họ không vô tình loại bỏ người khuyết tật khỏi bức tranh tổng thể. AI thường tạo ra một thế giới không có người khuyết tật. Chúng tôi đang đưa họ trở lại.”
Trong khi đó, bà Margie Reid, CEO của Thinkerbell, nhấn mạnh rằng chất lượng và mức độ đại diện của AI phụ thuộc rất lớn vào cách con người thiết kế hệ thống. Bà chia sẻ:
“AI chỉ có thể thông minh trong phạm vi mà con người xây dựng cho nó. Bằng cách đưa yếu tố hòa nhập vào chính phần code, chúng tôi muốn đảm bảo rằng những gì được xem là mặc định cuối cùng cũng phản ánh đúng thế giới thực. Điều quan trọng là tương lai của storytelling không chỉ thông minh hơn mà còn phải đại diện cho tất cả mọi người, bao gồm cả 20% người dân Australia đang sống cùng khuyết tật.”
Theo số liệu từ Inclusively Made, tác động của việc đưa yếu tố hòa nhập vào quy trình sản xuất đã được chứng minh trong thực tế. Trong năm 2025, 67 dự án đạt chứng nhận của tổ chức này đã có tới 93% sử dụng diễn viên là người khuyết tật, đồng thời tạo ra 943 ngày việc làm cho cộng đồng người khuyết tật. Với Inclusivelymade.ai, tổ chức kỳ vọng có thể mở rộng những tác động đó trong bối cảnh AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sáng tạo.
Thay vì xem AI là nguyên nhân của vấn đề, chiến dịch lựa chọn cách tiếp cận khác: sử dụng chính công nghệ để nhận diện và giảm thiểu những thiên lệch mà công nghệ có thể vô tình tái tạo. Trong bối cảnh các công cụ AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình hình thành ý tưởng và kể chuyện, Inclusivelymade.ai cho thấy một hướng đi mới của ngành sáng tạo: không chỉ tìm cách làm cho AI hiệu quả hơn, mà còn nỗ lực để những câu chuyện được tạo ra phản ánh đầy đủ hơn sự đa dạng của thế giới thực.
Nhã Vy
